Vertrouwen als fundament van psychiatrische zorg
Actua nieuwsHoe creëer je een veilige omgeving op een psychiatrische afdeling zonder meteen naar ingrijpende maatregelen te grijpen? Op de psychiatrische afdeling van AZ Sint-Maria Halle geloven we dat vertrouwen, verbinding en open communicatie het verschil kunnen maken. Daarom zetten we al enkele jaren sterk in op het Safewards-model, een wetenschappelijk onderbouwde aanpak die dwang en drang, zoals afzondering en fixatie, helpt verminderen.
"Toen we met Safewards startten, was onze ambitie duidelijk: een veiligere omgeving creëren voor zowel patiënten als hulpverleners én het aantal drastische maatregelen verminderen", vertelt hoofdverpleegkundige Valérie Demol. "Vandaag zien we dat die aanpak werkt."
Minder afstand, meer verbinding
Safewards vertrekt vanuit een eenvoudige maar krachtige gedachte: hoe sterker de relatie tussen patiënt en hulpverlener, hoe kleiner de kans op conflicten en crisissituaties. Daarom wordt bewust gewerkt aan meer transparantie, wederzijds begrip en menselijk contact.
"Het vraagt van hulpverleners dat ze zich niet enkel opstellen als professional, maar ook als mens tegenover een andere mens", zegt Valérie Demol. "Dat is niet altijd eenvoudig. Maar het creëert vertrouwen en helpt taboes doorbreken."
Wederzijdse verwachtingen scheppen duidelijkheid
Deze visie vertaalt zich in verschillende concrete projecten op de afdeling. Neem nu de 'wederzijdse verwachtingen'. Het zorgteam formuleerde samen welke verwachtingen het heeft ten aanzien van patiënten. Tegelijk maakten patiënten, samen met hun therapeut, een lijst op van verwachtingen richting de hulpverleners. Die afspraken worden regelmatig herbekeken en aangepast.
"Veel conflicten ontstaan door misverstanden of onduidelijke verwachtingen", legt ergotherapeut Eva Vanvolsem uit. "Door daar van bij het begin open over te communiceren, weet iedereen beter wat hij of zij van de ander mag verwachten." Daarnaast krijgen patiënten tijdens een wekelijkse patiënten-vergadering de kans om vragen te stellen, afspraken in vraag te stellen of voorstellen te doen. De feedback wordt meegenomen in de werking van de afdeling.
Soms kan een gedeelde interesse de start zijn van een gesprek
Een gezicht achter de zorgverlener
Wie opgenomen wordt op een psychiatrische afdeling, bevindt zich vaak in een kwetsbare situatie. In zo'n context is het niet altijd eenvoudig om de vele nieuwe gezichten en informatie te onthouden. Daarom werd een personeelsbord ontwikkeld waarop patiënten tijdens hun volledige opname kunnen zien wie wie is en welke functie elke medewerker heeft.
"Dat maakt de drempel lager om iemand aan te spreken", aldus hoofdverpleegkundige Valérie Demol. "Patiënten weten makkelijker bij wie ze terechtkunnen met een specifieke vraag." Die laagdrempelige benadering wordt verder versterkt met een kennismakingsbundel die binnenkort beschikbaar zal zijn in de leefruimte. Medewerkers delen daarin enkele persoonlijke weetjes, hobby's of interesses.
"Soms kan een gedeelde interesse de start zijn van een gesprek", zegt Valérie Demol. "Een favoriete hobby, een taal of een land dat iemand nauw aan het hart ligt: zulke kleine aanknopingspunten kunnen helpen om sneller een vertrouwensband op te bouwen."
Hoop doorgeven aan elkaar
Verbinding ontstaat niet alleen tussen patiënt en hulpverlener. Ook patiënten onderling kunnen elkaar kracht geven. Daarom werkt de afdeling momenteel aan een tegelmuur met ontslagboodschappen.
"Patiënten die de afdeling verlaten, kunnen er een bemoedigende boodschap achterlaten voor mensen die na hen komen”, verduidelijkt ergotherapeut Griet Deknopper. "Herstel is niet altijd een rechte lijn. Dan kan het veel betekenen om te lezen dat iemand anders een gelijkaardig traject heeft afgelegd en opnieuw perspectief vond", aldus nog Griet.
Rooming-in: samen door een moeilijke periode
Een van de meest opvallende initiatieven van de voorbije jaren is de invoering van rooming-in op de psychiatrische afdeling. Hierbij kan een partner of naaste tijdelijk mee overnachten tijdens de opname van een patiënt. Voor veel mensen betekent een opname een ingrijpende gebeurtenis. De aanwezigheid van een vertrouwd persoon kan dan extra veiligheid en rust bieden.
"Familie en naasten spelen vaak een belangrijke rol in het herstelproces", vertelt hoofdverpleegkundige Valérie Demol. "Door hen dichter bij de zorg te betrekken, versterken we het gevoel van veiligheid en vertrouwen."
Ook dit initiatief sluit naadloos aan bij de Safewards-visie, waarbij verbinding centraal staat en crisissituaties zoveel mogelijk voorkomen worden.
Door onze aanpak is het aantal drastische maatregelen de voorbije jaren met maar liefst twee derde verminderd.
Een aanpak die werkt
Dat deze mensgerichte manier van werken resultaten oplevert, blijkt ook uit de cijfers op de afdeling. Dankzij de verschillende initiatieven en de consequente toepassing van de Safewards-principes kon het aantal drastische maatregelen de voorbije jaren met tot twee derde worden verminderd. "Dat is iets waar we bijzonder trots op zijn", besluit Valérie. "Het toont aan dat investeren in vertrouwen, nabijheid en samenwerking loont. Voor patiënten betekent het een warmere en veiligere opname. Voor medewerkers een werkomgeving waarin verbinding centraal staat."