02 363 12 11

Maculadegeneratie

Een van de belangrijkste oorzaken van slecht zicht bij mensen ouder dan 65 is ‘Leeftijdsgebonden maculaire degeneratie’. Om te kunnen begrijpen hoe deze aandoening uw zicht kan aantasten, is het belangrijk dat we begrijpen hoe het oog werkt:

Lichtstralen vallen binnen in het oog doorheen het hoornvlies, pupil en de lens. Deze lichtstralen worden geprojecteerd op het netvlies, een lichtgevoelig weefsel dat zich achteraan in ons oog bevindt. Het netvlies bestaat uit 2 delen: het perifere deel, en het centrale deel. In het centrale deel bevindt zich de meest gevoelige zone van het netvlies, de ‘gele vlek’ of ‘macula’ genoemd. Het perifere deel van het netvlies is veel groter dan het centrale deel. Het bezorgt ons dan ook het ganse brede gezichtsveld. De macula of gele vlek staat in voor het centrale scherpe detailzicht, hetgeen we nodig hebben om met de wagen te rijden, mensen te herkennen, te lezen.

macula

Voorkomen

Maculaire degeneratie is een vaak voorkomend probleem bij patiënten vanaf een bepaalde leeftijd. We weten dat deze aandoening vaak familiaal voorkomt, en minder frequent is bij Afrikaanse patiënten. Sommige studies tonen eveneens aan dat roken en hoge bloeddruk het risico op maculaire degeneratie zou doen toenemen. Onderzoekers bestuderen ook het nut van voedingssuplementen ter behandeling ervan, en testen nieuwe medische, chirurgische en laserbehandelingen uit.

In het algemeen kan je stellen dat we weinig kunnen doen om de aandoening opnieuw ongedaan te maken. Doch bij een tijdige diagnose kunnen we het centrale zicht soms bewaren. Daarom is het ook van het grootste belang om regelmatig tot bij uw oogarts te gaan voor een routine check-up.

Een goed inzicht in de aandoening is essentieel; een nauwkeurig monitoren van je zicht met de Amslerkaart  eveneens. Ondanks maculadegeneratie kan je levenskwaliteit vaak toch nog bewaard worden.

Soorten leeftijdsgebonden maculaire degeneratie:

  • de droge, ook atrofe vorm genoemd
  • de natte, die ook exsudatieve vorm wordt genoemd. 

Droge vorm

Het netvlies bestaat uit verschillende lagen die erg nauw tegen elkaar liggen. Door deze nauwe samenwerking zijn we normaal gezien in staat goed te zien. Bij patiënten met de droge vorm van leeftijdsgebonden maculadegeneratie zal de laag die we ‘het pigmentepitheel’ noemen van kwaliteit verminderen. Hierdoor kan de kwaliteit van het zicht afnemen. Vele patiënten beseffen niet eens dat er een probleem is, totdat hun centrale zicht geleidelijk vermindert , of totdat wij een probleem ontdekken tijdens een routine oogcontrole.

macula 1macula 2

Een ‘Amslerkaart’ is een eenvoudige test die je kan gebruiken om veranderingen in je centrale zicht op te kunnen merken. Hoe gebruik je deze tekst het best thuis ? Zet je neer in een goed verlichte ruimte, en houd de amslerkaart op een comfortabele afstand. Indien je een leesbril moet dragen, zet deze dan op. Bedek 1 oog, en zie naar het punt in het midden van het rooster. Terwijl je naar dit punt blijft zien, vraag je dan af of de horizontale en verticale lijntjes net rondom dit punt mooi recht verlopen. Indien je een kronkelende lijn zou waarnemen, of indien je vlekken of donkere zones zou zien, kan dit betekenen dat er iets mis is. Contacteer in dat geval onmiddellijk uw oogarts. Nadien dient te test herhaald te worden met het andere oog.

Vele mensen ontwikkelen leeftijdsgebonden maculadegeneratie wanneer ze ouder worden. In de meeste gevallen is de aandoening weinig uitgesproken, met amper invloed op het zicht. In dit stadium is nog geen behandeling nodig. Wel noodzakelijk zijn de regelmatige controles met de Amslerkaart, om een beginnende toename onmiddellijk te kunnen noteren. Indien er immers veranderingen optreden op de amslerkaart, kan dit een voorteken zijn van de evolutie naar de natte of exsudatieve vorm van ouderdomsgebonden maculadegeneratie. Een vroegtijdige diagnose van deze vorm is uiterst belangrijk. 

Natte vorm

Bij deze vorm zien we de groei van abnormale bloedvaten tussen de verschillende lagen van het netvlies net onder de gele vlek of macula. Doorheen de wand van deze bloedvaten lekt er vocht, waardoor het centrale zicht nog meer wordt aangetast. 10 % van alle patiënten met leeftijdsgebonden maculopathie vertonen de natte vorm.

Waarschijnlijk de allerbelangrijkste factor bij de behandeling van deze vorm is de vroegtijdige ontdekking ervan.

Wij benadrukken nogmaals het belang van het gebruik van de Amslerkaart op regelmatige tijdstippen om deze vorm zo snel mogelijk te ontdekken. Zodra we een probleem vermoeden, gebruiken we een diagnostische technieken, genaamd OCT (optical coherence tomography) en ‘fluorescentie-angiografie’ om te kunnen ontdekken wat er zich afspeelt tussen de verschillende lagen van het netvlies.

Deze beelden kunnen ons een idee geven over wat er gaande is, en waar het zich juist afspeelt. Hierdoor kunnen we een behandelingsplan trachten op te stellen.

Voor sommige patiënten met de natte vorm van leeftijdsgebonden maculopathie is er een behandeling mogelijk. Een werkelijke definitieve oplossing is dit niet altijd, doch de verdere groei van bloedvaten kan vaak afgeremd worden. Indien dit stadium niet tijdig ontdekt en behandeld wordt, zal dit vaak leiden tot ernstige aantasting van het centrale zicht.

macula 3

Behandeling

Indien de abnormale bloedvaten niet vlak onder de gele vlek aanwezig zijn, kunnen we ze eventueel trachten te behandelen met de standaard argonlaser. Ondanks dat het erg belangrijk is de bloedvaten zo snel mogelijk te behandelen, kan deze behandeling op zich soms bijkomend verlies van zicht met zich meebrengen.

Bij de behandeling van de natte vorm van leeftijdsgebonden maculopathie is het belangrijk te begrijpen dat een verbetering van het zicht in sommige gevallen niet meer mogelijk is. We kunnen echter wél trachten het aanwezige zicht op zijn minst te bewaren.

Intravitreale injecties

Sinds enige jaren worden er door de “American Academy of Ophthalmology” (zie Ref.) intravitreale (in het oogglasvocht; achterste gelei-achtig deel van het oog) inspuitingen aangeraden om LMD te behandelen.

Deze behandelingsmethode geeft in een belangrijk aantal gevallen spectaculaire resultaten. Soms moet deze behandeling na 1 tot enkele maanden verschillende malen worden herhaald. Soms wordt deze behandeling ook toegepast in combinatie met PDT of Visudyne of Panretinale of Focale Argon laser behandeling.

Verschillende producten – en dit in functie van de afwijking van uw oog – Bevacizumab (Avastin) – Ranibizumab (Lucentis) – Aflibercept (Eylea ) – worden hiervoor gebruikt. Deze producten zijn werkzaam door het feit dat zij de abnormale vaatnieuwvorming in de choroidea, veroorzaakt door VEGF – vasculare endotheliale groeifactoren – inhiberen door hun anti VEGF effect.

De inspuiting van Avastin is off label, d.w.z. dat zij niet behoort tot het indicatiegebied van de andere producten. Er zijn nochtans geen alternatieven (er bestaat geen andere behandeling) en het is bewezen dat de aandoening waaraan U lijdt, hierdoor best kan worden behandeld. Avastin is niet vergoed door het ziekenfonds.

De risico’s van zulk een intravitrale inspuiting zijn beperkt, maar bestaan – intraoculaire infectie 1/2.000 – cataractvorming (1/1.000) – algemene nevenwerkingen (trombo-embolische toestanden) – oogdrukstijging (zelden en meestal voorbijgaand) – netvliesloslating en glasvochtbloeding (uiterst zelden). Al deze eventuele verwikkelingen kunnen wel worden behandeld, wanneer hiervoor een noodzaak zou zijn.

Hoe verloopt zulk een inspuiting?

U voorziet, de dag zelf, een verblijf van maximaal één uur: met voorbereiding, behandeling zelf. De inspuiting zelf is van korte duur en niet echt pijnlijk, hoogstens voelt U een klein prikje. Daarna kan U gedurende één tot enkele (2-3) dagen zwarte of witte bewegende vlokken of ballen gewaarworden in het oog.

Tevens kan het zijn dat U een irriterend gevoel de eerste dag ondervindt, maar daarvoor raden we aan om kunsttranen (wordt door het dagziekenhuis meegegeven) de eerste dag  geregeld in te druppelen. Enkele weken na de behandeling wordt Uw oog onderzocht en wordt een OCT-scan uitgevoerd om het effect te evalueren.

Besluit

In deze tekst bespraken we de meest frequente vormen van leeftijdsgebonden maculopathie. Er bestaan meerdere factoren die van belang kunnen zijn voor elke individuele patiënt. Begrijpen wat er gebeurt met je zicht kan je helpen om je aan deze nieuwe situatie aan te passen.

Indien u bijkomende vragen zou hebben over deze aandoening, bespreek deze dan tijdens een eventuele raadpleging.